In het werk met mensen die ondersteuning nodig hebben, hoor je vaak: „Dat kan hij/zij niet.“ Een oordeel dat tot stilstand leidt in plaats van een leerruimte te openen. En natuurlijk valt niet te ontkennen dat sommige mensen bepaalde activiteiten gemakkelijker vinden dan anderen. Vaak ligt het echter niet aan de activiteit zelf, maar aan de werkomgeving of aan de manier waarop een taak wordt aangeleerd, dat iemand niet in staat is om een bepaalde taak uit te voeren.
Peter is al vele jaren werkbegeleider in de keuken. Hij kent zijn groep goed en weet wie welke taken goed en graag doet. In het kader van een Inclutrain-workshop willen we samen aardappelen schillen om de handelingsimpuls te ontdekken. Peter is eerst sceptisch: „Wat valt er nou te ontdekken bij het schillen van aardappelen? Er zijn eigenlijk belangrijkere dingen te doen.“ Hij draait zich om en gaat verder met zijn dagelijkse werk.
We nodigen Nora uit om mee te doen met het aardappelen schillen. Ze werkt al twee jaar in de keuken. Aarzelend stemt ze toe, maar Peter werpt tegen: „Ze kan geen aardappelen schillen.“ We vragen Nora toch om mee te doen en stellen voor om Katharina na te doen. Katharina is een zeer bekwame aardappelschiller. We hopen dat Nora het door imitatie leert. Nora pakt de dunschiller en probeert de aardappel te schillen. Kleine stukjes schil komen los van de aardappel, maar het werk gaat onhandig en moeizaam. Ze wisselt van hand, maar dat helpt niet. Op de vraag van de trainer of ze rechts- of linkshandig is, komt er geen duidelijk antwoord. Dan vraagt de trainer aan Peter: „Hebben jullie nog een andere schiller?“ Peter begint in de lades te rommelen en komt terug met een andere schiller. Nora neemt hem aan en probeert het met de nieuwe schiller. In eerste instantie lijkt dit niets te veranderen. Ze glijdt van de aardappel af, die vervolgens uit haar hand valt. Na een paar pogingen vindt Nora haar eigen methode: ze schilt naar zich toe en niet van zich af, zoals Katharina doet. Het naar zich toe schillen lukte gewoon niet met de eerste schiller, tenzij je met je linkerhand schilde. Plotseling gaat het Nora gemakkelijk af.
Peter is verbaasd. Enthousiast feliciteert hij Nora met haar eerste zelf geschilde aardappel. Hij overwint zijn twijfels en gaat nu volledig mee in de ontdekkingsreis. Hij wil dat ook de anderen in de keuken laten zien hoe zij aardappelen schillen. Eerst schilt Otto een aardappel, daarna Lorenz. Peter is verbaasd hoe verschillend zij beiden te werk gaan. Daarna volgen Katharina en Lena.
Het is verbazingwekkend om te zien waartoe mensen in staat zijn als ze het werk op hun eigen manier kunnen aanpakken. Daarvoor moet natuurlijk wel tijd en ruimte worden gecreëerd! Even afstand nemen van het dagelijkse werk en jezelf de tijd gunnen om je medemensen bewust te ervaren, kan tot heel nieuwe inzichten leiden. Peter: „Ik werk al zo lang met deze mensen, maar vandaag heb ik ze heel anders gezien dan anders.“
In het kader van een workshop is het natuurlijk gemakkelijker om bewust uit het hectische leven van alledag te stappen en je open te stellen voor nieuwe benaderingen en perspectieven. Maar het helpt al om voor een bepaalde dag te besluiten: „Vandaag wil ik observeren hoe Michael de vloer veegt“. Een paar minuten bewust je inleven in de ander, is al voldoende om je blik te verruimen . Het is natuurlijk bijzonder nuttig als je je gewaarwordingen vervolgens met iemand anders kunt delen. Ook hier volstaan een paar minuten om ervaringen uit te wisselen.
