De basis van de Inclutrain-methoden is het zich inleven in de ander. Daarbij verplaatst men zich in de ander, in hoe hij of zij handelt. Daarbij ontmoet de eigen wil de wil van de ander. Dat lukt het gemakkelijkst als men samen een activiteit uitvoert en daarbij de ander imiteert. Elke willekeurige activiteit kan hiervoor worden gebruikt: aardappelen schillen, de vloer dweilen, onkruid wieden, een regel schrijven, achter elkaar lopen, … Het imiteren kan in eerste instantie wat vreemd aanvoelen. Misschien duurt het ook even, voordat je jezelf los kunt laten en je volledig in de ander kunt inleven – zonder het handelen van de ander als goed of fout te bestempelen. Dat is belangrijk, want je kunt je alleen inleven vanuit een positieve houding: „Interessant, zo kun je dat ook doen.“ Dan verbind je je met een persoon en zijn of haar manier van handelen en kun je die verbinding nog verder verdiepen.
Ik herinner me mijn eerste pogingen tot inleven nog goed. Samen met Sonja moest ik de bladeren van de vers geoogste rode bieten afdraaien. Ik zat tegenover haar en begon geconcentreerd aan de taak, mijn aandacht was gericht op de rode bieten die voor me in een kist lagen. Mijn blik was op de kist gericht en week daar nauwelijks van af. Mijn handen werkten vlot door. Toen herinnerde ik me dat mijn taak eigenlijk was om Sonja te imiteren. Dus maakte ik me met tegenzin los van mijn werk en keek ik naar Sonja. Het was een uitdaging om te werken zoals zij en niet mijn eigen impuls te volgen. Ze hield de rode bieten heel anders vast en gebruikte een andere techniek om de bladeren te verwijderen. Het voelde vreemd aan om haar na te doen. De grootste uitdaging was om haar manier van kijken naar de omgeving na te bootsen. Haar blik dwaalde steeds weer af naar het omringende landschap en de lucht, terwijl haar handen verder werkten. Ik vond het moeilijk om van mijn werk op te kijken en mijn blik in de verte te laten dwalen. Maar toen ik dat deed, zag ik wat zij zag. De bewolkte lucht, de omringende bossen en een paar vogels die door de lucht vlogen. Ik was onder de indruk van de weidsheid die zich in mij ontvouwde. Maar bovenal had ik voor het eerst het gevoel dat ik me in Sonja had verplaatst. In de weidsheid van mijn blik was ik helemaal bij haar. Ik beschrijf deze ervaring met de woorden ‚verwijdend dromen‘ – Sonja’s handelingsimpuls .
Ik was ervan uitgegaan dat imiteren een eenvoudige taak was. Maar het bleek een hele uitdaging te zijn. Maar als je eenmaal de stap naar inlevend waarnemen hebt gezet, gaat er een nieuwe wereld voor je open. Het is een bron van inspiratie om de samenwerking met mensen die ondersteuning nodig hebben persoonsgericht vorm te geven. Een basis om leerruimtes inclusief te kunnen inrichten.
